در سال ۱۴۰۵، قیمت پودر فلزات در بازار ایران همزمان با اوج گیری تورم کشور که نرخ نقطه به نقطه آن در فروردین امسال به بیش از ۷۳ درصد رسید، جهشی که محسوس بود. ترکیب تورم بالا، نوسان نرخ ارز و افزایش هزینه انرژی، بیشتر صنایع مصرفکننده پودر فلزات، از قطعه سازی با متالورژی پودر تا صنایع پوشش دهی و ساخت و ساز، را تحت تاثیر قرار داد و تولیدکنندگان داخلی پودر فلزات را وادار به بازنگری در سیاست قیمتگذاری کرد.
بازار مواد اولیه فلزی طی ماههای اخیر شاهد نوسانات قابل توجهی بوده است؛ نوساناتی که ریشه در تحولات جهانی قیمت فلزات پایه، هزینه انرژی موردنیاز فرآیندهای اتمایزینگ و آسیاب مکانیکی، و همچنین تغییرات نرخ ارز داشتهاند. برای صنعتگرانی که پودر فلزات را بهعنوان ماده اولیه اصلی خط تولید خود استفاده میکنند، این جهش قیمتی به یک چالش مدیریتی جدی تبدیل شده است.
چه عواملی باعث افزایش قیمت پودر فلزات در بازار ایران شد؟
بخش قابل توجهی از این جهش را باید در تصویر بزرگتر اقتصاد کشور جستوجو کرد. نرخ تورم نقطه به نقطه که در بهمن ۱۴۰۴ حدود ۶۸ درصد بود، در فروردین ۱۴۰۵ به بیش از ۷۳ درصد رسید و بر اساس آمار مرکز آمار ایران، تورم بخشهای مختلف کالا و خدمات در خرداد ۱۴۰۵ به بالاترین سطح خود از ابتدای دهه ۱۳۹۰ رسید. در چنین فضایی، هزینه انرژی، دستمزد و تجهیزات تولید که مستقیماً روی قیمت تمامشده پودر فلزات اثر میگذارند، بهطور محسوسی افزایش یافتهاند.
در کنار تورم داخلی، تنشهای ژئوپلیتیکی منطقه در بازههای اخیر نیز به بیثباتی نرخ ارز و هزینه تامین قطعات و تجهیزات تولید پودر فلزات دامن زده است؛ عاملی که برای بسیاری از صنایع مواد اولیه فلزی، بهویژه در فرآیندهای اتمایزینگ و آسیاب مکانیکی، هزینه سرمایهای و عملیاتی را بالا برده است.
کارشناسان صنعت معتقدند این عوامل کلان بهتنهایی توضیحدهنده کامل ماجرا نیستند؛ محدودیتهای زنجیره تامین داخلی و افزایش تقاضا از سمت صنایع پایین دستی نیز در کنار عوامل اقتصاد کلان، به تشدید این روند دامن زدهاند.
تولید کنندگان داخلی پودر فلزات چگونه با این جهش قیمتی مواجه شدند؟
در کنار بازیگران شناختهشده این حوزه، شرکتهایی مانند متالورژی پودر ماهور اسپادانای ایران و متالورژی پودر موجان صنعت ایرانیان شرکت متالورژی ثمر از جمله تولید کنندگانی هستند که سالهاست در زمینه تولید انواع پودر فلزات رنگین از جمله آلومینیوم، مس، سرب و قلع ، روی ، تنگستن و آهن فعالیت میکنند. این مجموعهها نیز مانند سایر تولید کنندگان داخلی، ناچار به تعدیل قیمت محصولات خود متناسب با هزینههای جدید تولید شدهاند.
واکنش عمومی صنعت به این جهش قیمتی، حرکت به سمت برنامهریزی دقیقتر خرید و تلاش برای تامین پودر فلزات از منابع تولیدی داخلی بوده است؛ رویکردی که ریسک وابستگی به نوسانات ارزی واردات را کاهش میدهد.
نگاهی به تولید پودر فلزات در ایران
به عنوان مثال : گروه صنعتی ثمر با شبکهای متشکل از ۱۸ کارخانه تولیدی، یکی از تولیدکنندگان پودر فلزات در ایران است که محصولات خود را مستقیماً از خط تولید عرضه میکند. تولید داخلی و مستقیم پودر فلزات در ثمر، بهویژه در شرایطی که نوسان قیمت جهانی مواد اولیه فشار زیادی به بازار وارد کرده، میتواند برای صنایع مصرفکننده یک مسیر تامین قابل پیشبینیتر فراهم کند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در صفحه محصولات پودر فلزات ثمر ، این مجموعه طیفی از پودرهای فلزی خالص و آلیاژی را برای کاربردهای صنعتی مختلف تولید و عرضه میکند که رشد قیمت را نسبت به سال پیش نشان میدهد.
پیشبینی روند قیمت پودر فلزات برای ماههای آینده چیست؟
تحلیلگران بازار بر این باورند که تا زمانی که نوسانات قیمت جهانی فلزات پایه و نرخ ارز ادامه داشته باشد، احتمال تثبیت کامل قیمت پودر فلزات در کوتاهمدت پایین است. با این حال، افزایش سهم تولیدکنندگان داخلی پودر فلزات در تامین بازار میتواند در میانمدت به کاهش شدت این نوسانات کمک کند.
در نهایت، صنعتگرانی که پودر فلزات را در فرآیند تولید خود به کار میبرند، باید تحولات بازار مواد اولیه فلزی را با دقت بیشتری رصد کنند تا بتوانند تصمیمات خرید خود را متناسب با شرایط جدید تنظیم کنند.
صنایعی که بیشترین فشار را از این جهش قیمتی حس کردند
در میان مصرفکنندگان پودر فلزات، صنعت متالورژی پودر و قطعهسازی دقیق بیش از سایرین این جهش قیمتی را احساس کردهاند؛ چراکه پودر فلزات در این صنایع نه یک ماده جانبی، بلکه ورودی اصلی خط تولید محسوب میشود. صنایع پوششدهی سطوح و برخی زیرمجموعههای ساختوساز نیز بهواسطه وابستگی به پودرهای فلزی خاص، بخشی از این فشار هزینهای را متحمل شدهاند.
برای این دسته از تولیدکنندگان، سوال اصلی دیگر «آیا قیمت افزایش مییابد یا نه» نیست، بلکه «چگونه میتوان منبع تامین پایدارتری برای پودر فلزات پیدا کرد» است. در همین راستا، تمایل به عقد قراردادهای بلندمدت با تولیدکنندگان داخلی و کاهش وابستگی به خرید لحظهای از بازار آزاد، به یکی از راهبردهای رایج در میان صنعتگران تبدیل شده است.
در چشمانداز کوتاهمدت، تا زمانی که نرخ تورم و نوسان ارز در اقتصاد کشور تثبیت نشود، بعید است بازار پودر فلزات نیز به ثبات کامل برسد. با این حال، تحلیلگران معتقدند افزایش سهم تولید داخلی پودر فلزات، در میانمدت میتواند نقش موثری در کاهش شدت این نوسانات و ایجاد پیشبینیپذیری بیشتر برای صنایع پاییندستی ایفا کند؛ روندی که مسیر بازار این محصول استراتژیک را در ماههای پیش رو شکل خواهد داد.